الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

453

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

در آيه : ( وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً - 66 / انفال ) . و ( وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ - 5 / قصص ) خليل رحمه اللّه گفته است : الضُّعْف با ضمّه حرف ( ض ) ناتوانى بدنى است و - الضَّعْف - با فتحه حرف ( ض ) نارسايى در عقل و رأى است ، و از اين معنى است : آيه : ( فَإِنْ كانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهاً أَوْ ضَعِيفاً - 282 / بقره ) « 1 » جمع ضَعِيف - ضِعَاف و ضُعَفَاء - است ، خداى تعالى گويد : لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ - 91 / توبه ) « 2 » اسْتَضَعَفْتُهُ : ناتوانش يافتم . و در آيه : ( وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ - 57 / نساء ) « 3 » و در آيات : ( قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ - 97 / نساء ) « 4 »

--> توانايى گرفتن آن را از مگس ندارند به راستى كه چون ناتوان طالبانى و چه ناتوان مطلوبى . ( 1 ) در بارهء شهادت نوشتن در قرض دادن است مىگويد : اگر كسى كه حقّ با اوست نادان و در رأى ناتوان است و املاء كردن نمىداند سرپرست وى به عدالت املاء كند و دو مرد در اين امر گواه گيريد . ( 2 ) اشاره به گسيل داشتن مسلمانان به جنگ است كه عدّه‌اى با بهانه‌هاى دروغين مىخواستند به جنگ نروند كه خداوند در آيهء فوق آنهايى كه ضعيف و بيمار و تنگدستند و نمىتوانند هزينه جنگ يا شمشير و زره‌اى فراهم كنند استثناء مىكند كه گناهى برايشان نيست در صورتى كه پند خداى و رسول و نيكان را كه در راه خدايند بپذيرند - وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ : خداى آمرزنده و بخشايشگر است . ( 3 ) اين آيه تأكيد صريح و روشنى و حتّى تهديدى است براى كسانى كه مىتوانند در راه خدا با دنيا پرستان كه حيات آخرت را به دنيا مىفروشند مبارزه كنند كه مىگويد : شما را چه شده است كه در راه خدا و رهايى مستضعفين از مرد و زن و كودك يعنى كسانى كه خدا پرستند و از خدا و ولىّ و رهبرى نصرت و پيروزى مىطلبند آنها را يارى نمىكنيد و براى نجاتشان نمىكوشيد . در حديثى از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله آمده است كه فرمود : « انّ اللّه ليبغض المؤمن الضّعيف » يعنى خداوند ايمان ضعيف را دوست ندارد كه ضعف ايمان به سستى در امور و عبادات مىانجامد . و در حديثى ديگر آمده است كه فرمود : « اتّقوا اللّه فى الضّعفين » . يعنى در بارهء يتيمان و زنان ، تقوا پيشه كنيد و از خداى پروا داشته باشيد كه حقّشان ضايع نشود ، اين حديث مؤيّد خطبه حجّة الوداع و سفارش پيامبر عزيز اسلام در بارهء دو گروه يتيمان و زنان است كه متأسّفانه در جامعه به اصطلاح متمدّن و غرب و شرق شخصيّت زنان با ابزار توليد و كيفيّت توليد كرد آنان سنجيده مىشود و اسلام اين امر جاهلى را بشدّت محكوم مىكند . ( مجمع البحرين 5 / 86 ) . ( 4 ) تمام آيه چنين است : كسانى را كه فرشتگان قبض روح مىكنند و آنها ستمگر به خويش بوده‌اند .